Een nieuw pensioenstelsel

Minder zekerheid, maar meer persoonlijke invulling


Tijd voor vernieuwing

Door de extreem lage rente en veel ingewikkelde regels is pensioen opbouwen op dit moment erg duur. Ook is ons huidige pensioenstelsel gebaseerd op verouderde principes, waarbij ervan uit wordt gegaan dat werknemers heel lang voor dezelfde werkgever blijven werken. Tijd voor vernieuwing dus.

Pensioenfeit

Mannen bouwen gemiddeld een pensioen van € 13.700 bruto per jaar op. Dat is een derde meer dan vrouwen, die gemiddeld uitkomen op € 9.200.

Tijdslijn

De verandering van het pensioenstelsel is enorm complex en continu onderhevig aan ontwikkelingen. In onderstaande tijdslijn ziet u in grote lijnen het verloop van het proces.

  • januari 2027Alle pensioenregelingen aangepast

    Alle pensioenregelingen moeten vanaf 1 januari 2027 aan de nieuwe wetgeving voldoen.
  • januari 2025Overeenstemming

    Op 1 januari 2025 moet overeenstemming zijn bereikt over de nieuwe pensioenregeling en moet een transitieplan zijn afgerond. Het transitieplan bevat verplichte onderdelen, waaronder het type premieovereenkomst, behandeling van eerder opgebouwde pensioenen en een compensatieregeling.
  • 2023 - 2026Transitieperiode

    Alle pensioenregelingen moeten in deze periode worden omgezet in een premieovereenkomst met een leeftijdsonafhankelijke, vlakke premie.
  • 2023Ingangsdatum

    Als het wetsvoorstel van maart nog dit jaar door de Tweede en Eerste Kamer worden aangenomen, treedt de nieuwe wetgeving per 2023 in werking.
  • maart 2022Wetsvoorstel

    op 30 maart is het Wetsvoorstel Toekomst Pensioenen (WTP) aan de Tweede Kamer aangeboden ter behandeling.
  • mei 2021Uitstel ingangsdatum

    In mei 2021 heeft toenmalig minister Koolmees aangegeven dat de beoogde ingangsdatum van 01-01-2022 niet wordt gehaald. De ingangsdatum van het nieuwe pensioenstelsel wordt daarom uitgesteld naar 01-01-2023.

Kunnen pensioenen weer geïndexeerd worden?

De stijging van de rente is een zegen voor de financiële positie van pensioenfondsen. Die staan er nu een stuk beter voor, waardoor er zelfs weer wordt gesproken over indexaties van pensioenen.

Zo staan pensioenfondsen er nu voor

Dit verandert niet

Na bijna 10 jaar onderhandelen zijn de uitgangspunten voor ons nieuwe pensioenstelsel geformuleerd. Er verandert veel, maar een aantal sterke punten uit het huidige pensioenstelsel blijven overeind staan. Zo wordt uw pensioen straks ook levenslang uitgekeerd. Het maakt dus niet uit hoe oud u wordt, zolang u leeft ontvangt u een pensioen. Premies worden ook in het nieuwe stelsel collectief belegd en deelname aan een pensioenregeling via uw werkgever blijft verplicht. Ook blijft de opbouw voor nabestaandenpensioen na de pensioendatum hetzelfde.

Dit gaat veranderen

De uitgangspunten van het nieuwe pensioenstelsel zijn bekend, maar er wordt ook nog verder onderhandeld over de exacte invulling van diverse onderdelen. Het nieuwe stelsel wordt in de komende jaren stap voor stap toegepast. Uiterlijk 1 januari 2027 moeten alle pensioenfondsen de nieuwe pensioenregeling aanbieden. Hieronder staan we stil bij de belangrijkste wijzigingen.

Klik op het onderdeel voor een uitgebreide toelichting.
Uw eigen pensioenspaarpot

Huidig pensioenstelsel

In het huidige stelsel bouwen pensioenfondsen en verzekeraars op een andere manier pensioen op.

Huidig pensioenstelsel (pensioenfonds)

Alle deelnemers aan een pensioenfonds bouwen per ingelegde euro dezelfde rechten op. Hierbij speelt leeftijd geen rol. Dat is niet helemaal eerlijk, aangezien de euro van bijvoorbeeld een 30-jarige veel meer tijd heeft om in waarde te stijgen dan de euro van een 60-jarige.

Huidig pensioenstelsel (verzekeraar)

Bij verzekeraars is de hoogte van de pensioenpremie afhankelijk van de leeftijd van de werknemer. Voor jonge werknemers betaalt een werkgever (veel) minder pensioenpremie dan voor oude(re) werknemers.

Nieuw pensioenstelsel

Pensioen wordt straks altijd opgebouwd op basis van beschikbare premie. Een werkgever betaalt dan voor elke werknemer evenveel premie. Het maakt dan niet uit hoe oud de werknemer is. De huidige uitkeringsregelingen (eindloon- en middelloonregelingen) gaan verdwijnen. Hiermee verdwijnt ook de zekerheid over de hoogte van de uiteindelijke pensioenuitkering.
Minder zekerheid: "persoonlijk pensioenvermogen" afhankelijk van rendement

Onbetaalbaar

Tot op heden waren heel veel Nederlandse pensioenen gegarandeerd. U weet dan precies hoeveel pensioen u later ontvangt. Deze garantie kost veel geld. Zeker nu de rente zo laag is en de economie onzeker. Eigenlijk is deze manier van pensioen opbouwen onder de huidige omstandigheden niet langer betaalbaar. U moet dan simpelweg een te groot gedeelte van uw salaris opzij zetten om te sparen voor later.

Pensioenverwachting in plaats van pensioenuitkering

In het nieuwe pensioenstelsel spreken we niet meer over een pensioenuitkering, maar over een pensioenverwachting. De zekerheid wordt de hoogte van de premie die u inlegt. De premie die u betaalt is dan het uitgangspunt en niet het op te bouwen pensioen, zoals nu het geval is.

Persoonlijk pensioenvermogen

Met uw premie bouwt u een "persoonlijk pensioenvermogen" op. Dit vermogen groeit tijdens de opbouwperiode doordat het wordt belegd. De hoogte van uw pensioen is dan afhankelijk van de hoogte van uw persoonlijk pensioenvermogen op de datum dat u met pensioen gaat. Hoe hoger uw persoonlijk pensioenvermogen, hoe hoger uw pensioen.

Vanaf wanneer geldt dit?

Uiterlijk per 1 januari 2027 moet iedereen de pensioenregeling hebben aangepast.
Kans op meer rendement voor jongeren

Meer rendement door langer beleggen

Iedereen in dezelfde pensioenregeling met hetzelfde salaris zet straks evenveel geld opzij voor pensioen. Pensioenfondsen kunnen het geld van jongere werknemers echter langer beleggen dan het geld van werknemers die vlak voor hun pensioen staan. Als geld langer kan worden belegd, is de kans op een hoger rendement groter. Een euro die een jonge werknemer inlegt kan daardoor meer pensioen opleveren dan een euro van een oudere werknemer.
Compensatie voor ouderen

Andere methode van pensioenopbouw

In het huidige pensioenstelsel betalen jongeren mee aan de pensioenopbouw van ouderen (doorsneesystematiek). Door het afschaffen van deze systematiek ontstaan er straks problemen voor oudere werknemers. Zij hebben namelijk wel gespaard voor oudere werknemers toen zij jong waren, maar ontvangen op hun beurt deze "subsidie" niet meer van de jongere werknemers. Om dit te compenseren wordt een regeling in het leven geroepen. Hoe die eruit komt te zien is echter nog niet bekend.

Solidariteitsreserve

Er komt een zogenaamde solidariteitsreserve. Dit is een collectieve pot als buffer om financiële risico’s en schokken van de deelnemers collectief op te vangen. Deze reserve mag niet meer bedragen dan 15% van het collectieve pensioenvermogen.
Korten van pensioen

Minder strenge regels voor pensioenfondsen

Pensioenfondsen hebben op dit moment veel moeite om hun dekkingsgraad op het vereiste niveau te houden. De lage rente en de onzekere economische situatie vormen hierbij een dagelijkse uitdaging. Als zij niet het vereiste niveau bereiken moeten zij korten op de pensioenen.
De overheid vindt dit echter ongewenst, aangezien we binnenkort overstappen op een nieuw pensioenstelsel. De regels zijn daarom versoepeld. Hierdoor is de kans dat het pensioen dat u via een pensioenfonds opbouwt wordt verlaagd kleiner geworden. Helaas is het gevaar nog niet helemaal geweken. Enkele (grote) pensioenfondsen zitten namelijk nog steeds in de gevarenzone. Ook als er van de versoepelde regels wordt uitgegaan. U leest er meer over in ons bericht: Wordt uw pensioen gekort?

Pensioenopbouw via verzekeraar

Gegarandeerde pensioenen die u via een verzekeraar heeft opgebouwd (dus niet via een pensioenfonds) worden niet verlaagd.

Nieuw pensioenstelsel

In het nieuwe pensioenstelsel is er geen sprake meer van een dekkingsgraad voor de pensioenfondsen. Uw pensioen wordt dan sneller aangepast aan de economische situatie. Dat betekent dat uw pensioen sneller wordt verhoogd in goede tijden, maar ook sneller wordt verlaagd in slechte tijden.
Pensioen ineens opnemen

Een deel van uw pensioen ineens opnemen

U kunt straks (vanaf 1 januari 2023) maximaal 10% van het door u opgebouwde pensioen ineens opnemen. Dit kan handig zijn voor bijvoorbeeld het aflossen van uw hypotheek, of voor het dekken van zorgkosten. Als u hiervoor kiest, gaat uw levenslange maandelijkse uitkering echter naar beneden. Ook kunt u dan niet meer kiezen voor een zogenaamd "hoog/laag-pensioen" (hierbij is de pensioenuitkering in de eerste jaren hoger).
Vroegpensioen

Niet altijd een boete voor werkgevers bij vroegpensioen

Als u op dit moment van uw werkgever geld krijgt om vervroegd met pensioen te gaan, dan krijgt uw werkgever daarvoor een hoge boete. Vanaf 2021 vervalt deze boete als u 3 jaar voor uw AOW-leeftijd met pensioen gaat en een bedrag ontvangt die maximaal overeenkomt met de netto AOW-uitkering voor een alleenstaande (niveau 2020: € 21.200 per jaar). Vanaf de datum waarop u stopt met werken tot uw AOW-leeftijd.

Verlofsparen

Het bedrag van € 21.200 kan worden aangevuld met eigen pensioen of vanuit gespaard verlof. De wettelijke mogelijkheid om verlof te sparen wordt uitgebreid van 50 weken naar 100 weken.
Pensioen voor uw partner en kinderen na overlijden voor de pensioendatum

Partnerpensioen voor de pensioendatum


  • Het partnerpensioen is straks niet meer afhankelijk van het aantal gewerkte jaren in een dienstverband.
  • De partner van de overledene krijgt een uitkering als de overledene deelnemer was in een pensioenregeling.
  • In het nieuwe stelsel wordt het nabestaandenpensioen altijd op risicobasis verzekerd. Dat betekent dat de dekking hiervoor na het einde van een dienstverband vervalt
  • Er mag maximaal een bedrag van 50% van het salaris worden verzekerd voor partnerpensioen.
  • Er komt een vaste eindleeftijd van 25 jaar voor het wezenpensioen en er mag maximaal een bedrag van 20% van het salaris worden verzekerd (op dit moment is dat ongeveer 7%).

AOW leeftijd

De AOW leeftijd stijgt minder snel

De AOW-leeftijd gaat in een paar stappen omhoog.
2021 2022 2023 2024
66 jaar en 4 maanden 66 jaar en 7 maanden 66 jaar en 10 maanden 67 jaar

Na 2024 gaat de verhoging van de AOW-leeftijd door, maar minder snel dan nu het geval is. In onderstaande tool van Wijzer in Geldzaken kunt u zelf uw AOW-leeftijd berekenen.

Zzp'er

Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) voor zzp'ers

Voor zzp’ers was in het pensioenakkoord een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) opgenomen. Deze verplichte AOV voor zzp’ers komt er waarschijnlijk niet. Ook de mogelijkheid om het eigen huis in te zetten als pensioenvoorziening gaat niet door.

Pensioen voor zzp'ers

In het nieuwe stelsel wordt de fiscaal vriendelijke pensioenruimte voor zzp'ers flink verruimd. Op dit moment kan een zzp'er zo'n 13% van de pensioengrondslag fiscaal vriendelijk opzij zetten om te sparen voor later. Dit percentage wordt verhoogd naar 30%. Een zzp'er kiest er zelf voor of hij of zij hiervan gebruik wil maken.